Jakie skutki w VAT wywołuje kradzież w firmie (2)

W dzisiejszej Rzeczpospolitej ukazała się publikacja współautorstwa Sebastiana Twardocha oraz Krzysztofa Hanuszka na temat skutków kradzieży w firmie na poziomie podatku VAT. W publikacji omówiono szeroko implikacje podatkowe w związku z pojawiającymi się niedoborami zawinionymi i niezawinionymi, analizę przeprowadzono na podstawie orzecznictwa sądów administracyjnych oraz organów podatkowych. Z pewnością publikacja stanowi nieocenioną pomoc w zakresie rozliczeń niedoborów w firmie zwłaszcza na koniec roku obrachunkowego.

Jakie skutki w VAT wywołuje kradzież w firmie

Sebastian Twardoch , 
Krzysztof Hanuszek 19-01-2015
 
Podatnik zachowuje prawo do odliczenia VAT, gdy w swoich działaniach dochował należytej staranności
 

W przypadku zrabowania towarów zakupionych przez spółkę zachowuje ona prawo do odliczenia podatku, 
a tym samym nie ma obowiązku jego zwrotu i korekty. Warunkiem jest, aby zdarzenie nie nastąpiło z jej winy.

W art. 5 ustawy o VAT wskazany został zakres opodatkowania odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju oraz innych czynności. Z treści tego przepisu nie wynika, aby zawładnięcie rzeczą w sposób bezprawny uznane było za czynność skutkującą powstaniem obowiązku podatkowego w VAT. W szczególności kradzież nie skutkuje uzyskaniem przez sprawcę uprawnienia do rozporządzania towarami jak właściciel, a więc nie zostają spełnione przesłanki dostawy jako czynności opodatkowanej wynikające 
z art. 7 ustawy o VAT. Kradzież nie może być uznana za zdarzenie powodujące przeniesienie praw pomiędzy pokrzywdzonym a sprawcą. Brak bowiem umowy, gdyż nie ma zgodnych oświadczeń woli między stronami. Dlatego kradzież towarów nie czyni podmiotu, który się jej dopuszcza, właścicielem skradzionego towaru, ale tylko jego dzierżycielem. Zarazem zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy 
o VAT jej przepisów nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Kradzież natomiast ze swej istoty taką czynnością nie jest.

Takie jest też stanowisko organów podatkowych. Przykładowo w interpretacji 
z 9 stycznia 2012 r. (IPPP3/443-1360/11-2/KB) Izba Skarbowa w Warszawie stwierdziła, że w stosunku do skradzionych towarów nie powstaje obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług. Dodatkowo trzeba wziąć pod uwagę również skutki dla odszkodowania 
z tego tytułu. Otóż z zasady odszkodowania nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Wynika to stąd, że odszkodowanie, w tym odszkodowanie z tytułu kradzieży, tak jak sama kradzież, nie jest związane z żadną czynnością, która ma charakter świadczenia ze strony kontrahenta zobowiązanego do takiego odszkodowania 
i w związku z tym nie podlega opodatkowaniu.

Reasumując, kradzież i odszkodowanie z tego tytułu nie powodują powstania obowiązku podatkowego w VAT.

Co wynika z ustawy

Kradzież nie pozbawia podatnika prawa do odliczenia podatku od towarów i usług.

Wynikające z art. 86 ustawy o VAT prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług wykorzystywanych do działalności opodatkowanej jest fundamentalną zasadą podatku od towarów i usług. Zarazem art. 91 ust. 7 i dalsze tej ustawy przewidują korektę podatku naliczonego w przypadku, gdy podatnik:

∑ 
miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego 
o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia albo

∑ 
nie miał takiego prawa, 
a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi.

Trzeba sięgnąć do regulacji unijnych...

Zdarzeniem mogącym mieć wpływ na uprawnienie podatnika wynikające z art. 86 ustawy o VAT oraz na ewentualne powstanie obowiązku, 
o którym mowa w art. 91 tej ustawy (czyli odpowiednio: prawo do odliczenia podatku i obowiązek korekty) jest kradzież. Zanim jednak tematyka ta zostanie naświetlona 
w ujęciu prawa polskiego, niezbędne jest sięgnięcie do prawa Unii Europejskiej.

Dyrektywa 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. 
w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (DzUrz UE L z 2006 r. nr 347/1 ze zm.; dalej: dyrektywa VAT) w art. 185 stwierdza, że korekta VAT jest dokonywana 
w szczególności, gdy po złożeniu deklaracji VAT nastąpi zmiana czynników uwzględnianych przy określaniu kwoty odliczenia, na przykład 
w przypadku anulowania zakupów lub uzyskania obniżek ceny. Dalej w ust. 2 artykuł ten mówi, że w drodze odstępstwa korekta nie jest dokonywana w przypadkach transakcji w całości lub częściowo niezapłaconych, w przypadku należycie udokumentowanego lub potwierdzonego zniszczenia, zagubienia lub kradzieży własności oraz 
w przypadku towarów przeznaczonych do przekazywania jako prezenty o małej wartości i próbki, o których mowa w art. 16 (dot. wykorzystania przez podatnika do celów prywatnych towarów stanowiących majątek przedsiębiorstwa). Państwa członkowskie mogą jednak wymagać korekty w przypadku transakcji całkowicie lub częściowo niezapłaconych oraz 
w przypadku kradzieży.

... i do wyroków TSUE

Dla interpretacji i stosowania prawa unijnego duże znaczenie ma orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przykładem stosunkowo niedawno wydanego, a przez to aktualnego, orzeczenia TSUE jest wyrok 
z 18 października 2012 r. (C-234/11, TEC Haskowo AD). Wynika z niego, że zniszczenie mienia następujące w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej i w toku jej prowadzenia zasadniczo nie jest okolicznością powodującą obowiązek korekty podatku odliczonego w związku z nabyciem (wytworzeniem) tego mienia. Potwierdza to również rzecznik generalny w swojej opinii. Podkreślił on, że zniszczenie mienia następujące 
w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej 
i w toku jej prowadzenia zasadniczo nie jest okolicznością powodującą obowiązek korekty podatku odliczonego 
w związku z nabyciem (wytworzeniem) tego mienia. Zarazem TSUE zauważył, że zgodnie z art. 185 Dyrektywy VAT państwa członkowskie UE mogą jednak wymagać korekty w przypadku kradzieży. Polska nie wprowadziła jednak takich przepisów dotyczących kradzieży, tzn. dotyczących obowiązku zwrotu i korekty podatku, o czym poniżej.

Ustawodawca nie wprowadził obowiązku

Wracając do prawa polskiego, skoro – jak już stwierdzono – zgodnie z art. 86 ustawy 
o VAT prawo do odliczenia podatku od towarów i usług związane jest z wykorzystaniem nabytego towaru do wykonywania czynności opodatkowanych, to w razie, gdy nie wystąpi sprzedaż opodatkowana, podatnikowi z zasady przestaje przysługiwać to prawo. Jest to logiczna konkluzja, a w związku z tym zasadna wydawałaby się korekta 
i zwrot uprzednio odliczonego podatku na zasadach wynikających z art. 91 ustawy o VAT. Jednak nie ma w tej ustawie takiego zapisu, który nakładałby obowiązek korekty podatku w przypadku kradzieży. Jest to zgodne zarówno 
z przywołanymi już przepisami prawa UE (Dyrektywy VAT), jak też z orzecznictwem TSUE, gdyż wprowadzenie przepisów nakazujących korektę 
w przypadku kradzieży ma dla państw członkowskich UE charakter fakultatywny, a nie obowiązkowy. Tak więc, nie wprowadzając przepisów nakładających taki obowiązek, polski ustawodawca działał 
w ramach prawa unijnego. Skoro zaś nie ma wprost wyrażonego w przepisach prawa ani unijnego, ani krajowego obowiązku zwrotu i korekty podatku od towarów i usług 
w przypadku kradzieży, to obowiązek ten nie zaistnieje, lecz przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności.

Fiskus i sądy mówią jednym głosem

Zarówno organy podatkowe, jak i sądy administracyjne stoją na stanowisku, że kradzież towaru z przyczyn niezależnych od podatnika nie będzie powodowała utraty prawa do odliczania podatku i generowała obowiązku korekty.

Przykładowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził w orzeczeniu z 14 stycznia 2011 r. (I SA/Po 842/10), 
że utrata, zniszczenie lub kradzież towarów nie są zasadniczo uznawane za okoliczności zmieniające prawo do odliczenia. Jeśli zatem utracone, zniszczone lub skradzione towary były przeznaczone do działalności opodatkowanej 
i odliczono podatek naliczony przy ich nabyciu, to nie powstaje konieczność korekty. Za przykład stanowiska organów fiskalnych w tym zakresie może posłużyć interpretacja Izby Skarbowej w Łodzi z 10 sierpnia 2012 r. (IPTPP2/443-465/12-4/JN). Organ stwierdził w niej, że na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów, jeżeli w efekcie końcowym towary te nie posłużą czynnościom opodatkowanym na skutek wystąpienia kradzieży z przyczyn niezależnych od podatnika. Co godne odnotowania, w uzasadnieniu swojego stanowiska organ podatkowy przywołał orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 15 stycznia 
1998 r. (C-37/95). W orzeczeniu tym Trybunał, odwołując się do zasady neutralności VAT (na gruncie prawa polskiego podatkowi od wartości dodanej, czyli VAT, odpowiada podatek od towarów i usług), stwierdził, że jeśli nabycie towarów i usług zostało poczynione z zamiarem wykorzystania ich do działalności opodatkowanej, ale z powodów pozostających poza kontrolą podatnika nie wykorzystał on nabytych towarów i usług 
w prowadzeniu tej działalności, to prawo podatnika do odliczenia zostaje zachowane. W podobnym tonie wypowiedziała się Izba Skarbowa w Katowicach w interpretacji z  14 grudnia 
2009 r. (IBPP1/443-968/09/AL). W piśmie tym podkreślono, że „niedobory niezawinione powstają w szczególności na skutek zdarzeń losowych np.: pożaru, kradzieży, powodzi, zalania, jak również wskutek transportu, braku prądu, złych warunków przechowywania itp. Są to przyczyny, na które osoba materialnie odpowiedzialna nie miała żadnego wpływu"

Biorąc zatem pod uwagę brzmienie przepisów prawa unijnego i krajowego oraz orzecznictwo sądowe i interpretacje organów podatkowych, w przypadku kradzieży podatnik zachowuje prawo do odliczenia podatku, a tym samym nie ma obowiązku jego zwrotu i korekty. Warunkiem jest, aby kradzież nie nastąpiła z winy podatnika oraz aby podatnik dochował należytej staranności. Tym samym należy uznać, że polski ustawodawca – działający zgodnie 
z zasadą nadrzędności prawa UE i przestrzegający zapisów Dyrektywy VAT – uznał fakt wystąpienia „potwierdzonych niedoborów" za niepowodujący konieczności korekty podatku naliczonego.

Sebastian Twardoch jest doradcą podatkowym w Twardoch Rachunkowość i Podatki

Krzysztof Hanuszek jest doradcą podatkowym in spe w Twardoch Rachunkowość i Podatki

 

http://prawo.rp.pl/artykul/1171998-Jakie-skutki-w-VAT-wywoluje-kradziez-w-firmie.html

March 2020
Mo Tu We Th Fr Sa Su
24 25 26 27 28 29 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5

Aktualności

Aktualnie realizowane projekty i nasze publikacje

Previous Next
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
Fastlan.pl
projektowanie stron Bydgoszcz
projektowanie stron Wrocław